Ustawa z 3 lipca 2026 r. o osobistych kontach inwestycyjnych wprowadza nowy instrument oszczędnościowo-inwestycyjny. Od 1 stycznia 2027 r. Polacy będą mogli korzystać z osobistych kont inwestycyjnych (OKI) – nowego, dobrowolnego sposobu oszczędzania i inwestowania na rynku kapitałowym (np. w akcje, obligacje i fundusze) na preferencyjnych warunkach podatkowych.
Osobistym kontem inwestycyjnym może być wyodrębniony: rachunek bankowy w banku krajowym, rachunek papierów wartościowych wraz z rachunkiem pieniężnym, rachunek w ubezpieczeniowym funduszu kapitałowym, zapis w rejestrze uczestników funduszu inwestycyjnego czy rachunek w dobrowolnym funduszu emerytalnym.
Otwarcie i prowadzenie OKI jest dobrowolne. Inwestujący sam podejmuje decyzję o zawarciu umowy, wyborze instytucji finansowej, formie konta, rodzaju aktywów oraz dokonywaniu wpłat i wypłat. Nie ma obowiązku utrzymywania środków przez minimalny okres ani osiągnięcia określonego wieku przed dokonaniem wypłaty.
Właściciel rachunku będzie więc mógł dokonywać wpłat i wypłat w dowolnej chwili. Umowę o prowadzenie OKI może zawrzeć wyłącznie osoba fizyczna, która ukończyła 18 lat. Ustawa nie przewiduje kont wspólnych. Na jednym OKI aktywa może gromadzić tylko jeden inwestujący. Jedna osoba może zawrzeć więcej niż jedną umowę o prowadzenie OKI. OKI będą mogły prowadzić: banki krajowe, podmioty prowadzące działalność maklerską, fundusze inwestycyjne, zakłady ubezpieczeń oferujące ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym oraz dobrowolne fundusze emerytalne.
Na OKI będzie można gromadzić zarówno aktywa o charakterze oszczędnościowym, jak i inwestycyjnym (np. środki pieniężne na rachunkach bankowych, obligacje, jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, akcje, obligacje, listy zastawne i inne papiery wartościowe, instrumenty finansowe niebędące papierami wartościowymi, o ile są przedmiotem obrotu na rynku regulowanym lub w alternatywnym systemie obrotu). Mogą być one denominowane w złotych lub walutach państw UE, EOG lub OECD. Ustawa określa główne elementy umowy o prowadzenie OKI. Mogą być pobierane koszty i opłaty za prowadzenie takich kont.
Dochody i przychody osiągnięte z aktywów OKI zostaną wyłączone z podatku dochodowego od osób fizycznych. Dochody z aktywów znajdujących się na OKI, w tym odsetki i dywidendy, w całości nie będą więc podlegały opodatkowaniu podatkiem od zysków kapitałowych (tzw. podatkiem Belki). Za to ustawa wprowadza nowy podatek – podatek od wartości aktywów zgromadzonych na OKI. Aktywa zgromadzone na OKI o wartości do 100 tys. zł będą jednak zwolnione z podatku od wartości aktywów. W tej kwocie maksymalnie 25 tys. zł może stanowić część oszczędnościowa.
Zwolnienie z podatku obejmie zatem aktywa inwestycyjne do 100 tys. zł i oszczędnościowe (np. lokaty) do 25 tys. zł. Nadwyżka ponad tę kwotę będzie podlegać specjalnemu podatkowi od wartości aktywów. W 2027 r. jego wysokość wyniesie 0,85%, a później stawka podatku w danym roku ma wynosić 19% wartości stopy referencyjnej NBP obowiązującej 31 października roku poprzedzającego rok podatkowy, nie mniej jednak niż 0,1% (zaokrągleniem w dół do 2 miejsc po przecinku). Podatek (będący dochodem budżetu państwa) jest obliczany niezależnie od faktycznego wyniku inwestycji.
Może wystąpić także wtedy, gdy podatnik: nie sprzedał aktywów; nie uzyskał dywidendy albo odsetek; nie osiągnął zysku; poniósł spadek wartości portfela albo stratę. Strata poniesiona na OKI nie będzie stratą podatkową w PIT i nie będzie mogła być rozliczana z innymi dochodami kapitałowymi. Podstawę obliczenia podatku (podstawę opodatkowania) stanowi suma średnich wartości aktywów zgromadzonych na wszystkich OKI posiadanych przez podatnika w danym roku. Średnia dla danego konta jest ustalana na podstawie dziennych wycen aktywów, wpłat i liczby dni, przez które podatnik posiadał konto. Instytucje finansowe prowadzące OKI będą obliczały średnie wartości aktywów odrębnie dla: aktywów oszczędnościowych objętych limitem 25 tys. zł, aktywów inwestycyjnych objętych
zwolnieniem w ramach limitu 100 tys. zł oraz aktywów nieobjętych zwolnieniem.
Przewidziano 2 poziomy zwolnienia: do 25 000 zł średniej wartości określonych aktywów oszczędnościowych albo (w ramach łącznego limitu) do 100 000 zł średniej wartości określonych aktywów inwestycyjnych. Łączna wartość aktywów objętych zwolnieniem nie może przekroczyć 100 tys. zł. Limit 25 tys. zł dla aktywów oszczędnościowych stanowi więc część łącznego limitu 100 tys. zł, a nie dodatkowe zwolnienie ponad 100 tys. zł. Do aktywów oszczędnościowych objętych limitem 25 tys. zł należą np. środki na rachunkach bankowych w złotych, skarbowe obligacje oszczędnościowe, bony skarbowe oraz określone produkty zbiorowego inwestowania o najniższym poziomie ryzyka i wymaganej ekspozycji na kwalifikowane aktywa. Do aktywów inwestycyjnych objętych zwolnieniem mogą należeć m.in. akcje polskich spółek, prawa do akcji i prawa poboru, obligacje i listy zastawne denominowane w złotych, jednostki funduszy inwestycyjnych, jednostki funduszy emerytalnych oraz jednostki ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych, jeśli spełniają ustawowe warunki dotyczące polityki inwestycyjnej i udziału kwalifikowanych aktywów.
Od 2030 r. limity zwolnienia będą corocznie waloryzowane według wskaźnika wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych za pierwsze 3 kwartały poprzedniego roku w porównaniu z analogicznym okresem roku wcześniejszego.
Kwoty będą zaokrąglane w dół do pełnych 100 zł. Instytucja finansowa ma do końca lutego roku następującego po roku podatkowym przesłać do właściwego naczelnika urzędu skarbowego elektroniczną informację o prowadzeniu OKI, obejmującą m.in. średnią wartość aktywów z podziałem na poszczególne grupy podatkowe. Informacje i przygotowane na ich podstawie zeznanie zostaną udostępnione podatnikowi na koncie w e-Urzędzie Skarbowym. Podatnik będzie obowiązany złożyć zeznanie wyłącznie przez e-Urząd Skarbowy w terminie od 15 marca do 31 maja roku następującego po roku podatkowym. Podatek także będzie płatny do 31 maja.