W 2026 roku obchodzimy jubileusz 30-lecia zawodu doradcy podatkowego w Polsce.
Wkrótce miną dokładnie 3 dekady od uchwalenia 5 lipca 1996 r. ustawy o doradztwie podatkowym, która nadała formalne ramy profesji funkcjonującej na styku prawa, ekonomii i zaufania publicznego. Wreszcie też zawód ten doczekał się istotnych zmian w przepisach.
DUŻA NOWELIZACJA
Ustawa z 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o doradztwie podatkowym oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dostosowuje regulacje dotyczące wykonywania zawodu doradcy podatkowego do aktualnych uwarunkowań prawnych i rynkowych. Zmierza ona do zwiększenia elastyczności świadczenia usług doradztwa podatkowego, rozszerzenia zakresu dopuszczalnych form wykonywania zawodu oraz usprawnienia procedur związanych z dostępem do zawodu i jego
wykonywaniem, przy jednoczesnym zachowaniu statusu doradcy podatkowego jako zawodu zaufania publicznego. Większość nowych przepisów weszła w życie z dniem 1 marca 2026 r., z wyjątkiem niektórych dotyczących głównie egzaminu na doradcę podatkowego, które wchodzą w życie z dniem 1 lipca 2026 r.
NOWE UPRAWNIENIA DORADCY
Zmiany obejmują kwestie wykonywania zawodu doradcy podatkowego, w tym doprecyzowanie i rozszerzenie katalogu czynności doradztwa podatkowego, a w szczególności:
» jednoznaczne wskazanie możliwości udzielania podatnikom, płatnikom i inkasentom – na ich zlecenie
lub na ich rzecz – porad, opinii i wyjaśnień dotyczących obowiązków odnoszących się do opłat, do których stosuje się przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa, a także do egzekucji administracyjnej związanej z obowiązkami dotyczącymi tych opłat;
» umożliwienie udzielania porad, opinii i wyjaśnień również podmiotom innym niż podatnicy, płatnicy i
inkasenci, w zakresie ich obowiązków podatkowych i celnych, obowiązków dotyczących opłat objętych
reżimem Ordynacji podatkowej oraz egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami;
» rozszerzenie uprawnień doradców podatkowych poprzez dopuszczenie wykonywania – w imieniu
i na rzecz podatników, płatników i inkasentów oraz innych podmiotów – ciążących na nich obowiązków
informacyjnych, sprawozdawczych i raportowych wynikających z przepisów prawa podatkowego, przepisów o opłatach, do których stosuje się Ordynację podatkową, oraz przepisów o wymianie informacji podatkowych, a także udzielania pomocy w tym zakresie; umożliwienie wykonywania czynności doradztwa podatkowego także na podstawie umów cywilnoprawnych, co ma zwiększyć elastyczność form świadczenia pracy czy usług;
» rozszerzenie uprawnień w zakresie reprezentowania klientów przed organami administracji publicznej
oraz sądami administracyjnymi, a także zmiany dostosowujące w przepisach regulujących postępowanie przed sądami administracyjnymi, odpowiadające poszerzonemu zakresowi reprezentacji procesowej.
Doradcy podatkowi reprezentujący swoich klientów przed sądami administracyjnymi będą mieli od początku 2027 r. obowiązek występowania w todze – tak jak adwokaci i radcowie prawni. Strój urzędowy doradców podatkowych został na dzień 1 lipca br. określony w rozporządzeniu (z miodowymi wykończeniami).
Nowelizacja poszerzyła więc jednoznacznie zakres usług świadczonych przez doradców o opłaty, do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, takie jak opłata od środków spożywczych, opłata od alkoholi w małych opakowaniach i danina solidarnościowa.
W zakresie świadczenia czynności doradztwa podatkowego w ramach grup kapitałowych przewidziano, iż doradca podatkowy zatrudniony w spółce sporządzającej skonsolidowane sprawozdanie finansowe może wykonywać wszystkie czynności doradztwa podatkowego także na rzecz innych spółek z grupy.
WIĘKSZE WYMAGANIA
W związku z poszerzeniem uprawnień, przewidziano rozszerzenie zakresu egzaminu na doradcę podatkowego o weryfikację teoretycznego i praktycznego przygotowania kandydatów w dziedzinach opłat, do których stosuje się przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa, oraz wymiany informacji podatkowych. Doradcy podatkowi wpisani na listę doradców podatkowych na dzień 1 marca 2026 r.
są obowiązani uzupełnić wiedzę w zakresie ww. nowych dziedzin w ramach podnoszenia kwalifikacji w terminie 12 miesięcy.
Zmiany obejmują też usprawnienie i modyfikację procedury egzaminacyjnej. Egzamin państwowy przeprowadzany przez Ministerstwo Finansów zyska bardziej praktyczną formułę – ma sprawdzać nie tylko wiedzę i znajomość przepisów, ale również kłaść większy nacisk na analizę podatkową oraz umiejętność zastosowania prawa podatkowego w praktyce. Część zmian dotyczy także regulacji funkcjonowania Krajowej Izby Doradców Podatkowych.
WIĘKSZA ODPOWIEDZIALNOŚĆ
Nowelizacja w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej doradcy podatkowego m.in. rozszerza katalog kar dyscyplinarnych o karę pieniężną w wysokości od 1/10 do 12-krotności minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Dała też możliwość wymierzania kary łącznej. Samorząd doradców podatkowych zyskał ponadto większe możliwości karania członków uporczywie niepłacących składek (łącznie ze skreśleniem ich z listy doradców podatkowych).
W obszarze odpowiedzialności karnej nowe przepisy zaostrzyły kary za nieuprawnione doradztwo podatkowe. Maksymalna grzywna za doradzanie w podatkach bez wymaganych uprawnień wzrosła z 50 000 zł do 100 000 zł. Chodzi o czyn polegający na: posługiwaniu się przez osobę nieuprawnioną tytułem doradcy podatkowego albo zawodowym wykonywaniu przez osobę nieuprawnioną niektórych czynności doradztwa podatkowego. Nowe rozporządzenie wykonawcze znacznie podwyższyło minimalne sumy gwarancyjne obowiązkowego ubezpieczenia OC doradców.
CO DALEJ?
Samorząd doradców podatkowych ciągle zabiega o dalsze poszerzanie uprawnień tego zawodu zaufania publicznego. Proponuje np. włączenie do zakresu usług świadczonych przez doradców spraw karnych skarbowych – dla bardziej kompleksowej ochrony praw klientów.
