1 maja br. także w sektorze prywatnym zaczęły obowiązywać zmiany w Kodeksie pracy, które poszerzają sposób obliczania stażu pracy. Będą doliczane do niego m.in. okresy prowadzenia działalności gospodarczej i świadczenia pracy na podstawie umów zlecenia.
NOWE PRZEPISY
Ustawa z 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw wprowadziła znaczące zmiany w sposobie ustalania stażu pracy, od którego uzależnione są uprawnienia pracownicze. Dodany art. 302¹ rozszerza katalog okresów wliczanych do stażu zatrudnienia m.in. o okresy wykonywania umów cywilnoprawnych, prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej czy
współpracy przy tej działalności. Nowe przepisy weszły w życie 1 stycznia 2026 r. w sektorze publicznym, a w firmach prywatnych 1 maja 2026 r. Od tych dat pracownicy mają 24 miesiące udokumentowanie przepracowanych wcześniej okresów doliczanych do stażu pracy.
Zatrudnieni mogą już zwrócić się do pracodawcy, aby doliczył im do stażu pracy okresy innej aktywności zawodowej niż zatrudnienie na podstawie umowy o pracę. Dla wielu osób oznacza to dłuższy staż pracy, a w związku z tym większy wymiar urlopu wypoczynkowego i prawo do dodatków stażowych czy nagrody jubileuszowej. Zmiany mogą też mieć znaczenie przy nabyciu szczególnych uprawnień, takich jak dodatkowy urlop dla pracowników ze stopniem niepełnosprawności lub wysokość odprawy pośmiertnej. Stosując nowe przepisy w okresie przejściowym, należy rozróżnić staż ogólny i zakładowy, ustalić datę nabycia uprawnienia i wynikającego z tego początku biegu okresu przedawnienia.
Nowe zasady zaliczania stażu pracy należy analizować z uwzględnieniem innych przepisów, np. dla określonych grup zawodowych, regulacji wykonawczych i przepisów wewnątrzzakładowych.
Jak wskazuje art. 6 ustawy nowelizującej w związku z art. 302¹ K.p., doliczenie nowych okresów aktywności zawodowej wpływa na wysokość dodatku stażowego od momentu nabycia uprawnienia, jednak nie wcześniej niż od daty granicznej określonej w przepisach przejściowych – tzn. u pracodawców z sektora finansów publicznych od 1 stycznia, a u pozostałych od 1 maja 2026 r.
Doliczenie nowych okresów stażu nie zmienia przy tym ogólnych zasad ustalania momentu nabycia prawa do dodatku w ujęciu miesięcznym. Nowelizacja dotyczy tylko sposobu obliczania stażu, a nie zasad wypłaty składników wynagrodzenia. Nowe regulacje nie dotyczą stażu emerytalnego – nie wpływają na prawo do emerytury ani jej wysokość.
NOWE OKRESY PRACY
Kodeks pracy wskazuje okresy, które można zaliczyć do stażu pracy – pod warunkiem, że osoba, która się o to ubiega, uzyska z ZUS stosowne zaświadczenie. Są to okresy, kiedy taka osoba:
- opłacała składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub ubezpieczenie wypadkowe jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność lub współpracująca z osobą prowadzącą tę działalność,
- była objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu:
» umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,
» umowy agencyjnej,
» współpracy z osobą wykonującą umowę zlecenia, inną umowę o świadczenie usług lub umowę
agencyjną,
» pozostawania członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej,
» pozostawania członkiem spółdzielni kółek rolniczych, - była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba podejmująca działalność gospodarczą i niepodlegająca ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym przez okres pierwszych 6-ciu miesięcy prowadzenia tej działalności (tzw. ulga na start),
- opłacała składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub wypadkowe jako osoba współpracująca z osobą podejmującą działalność gospodarczą (wymienioną w pkt 3),
- miała sfinansowane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w okresie zawieszenia działalności gospodarczej,
- miała sfinansowane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem jako osoba współpracująca.
JAK UZYSKAĆ ŚWIADCZENIE Z ZUS?
Do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpływają wnioski o potwierdzenie stażu pracy. „Wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczenia okresów do stażu pracy” (USP) można złożyć wyłącznie w postaci elektronicznej za pomocą konta w systemie teleinformatycznym Zakładu
(eZUS). ZUS ma 7 dni na rozpatrzenie takiego wniosku. Gdy odpowiedź na wniosek USP pojawi się na koncie w eZUS, ubezpieczony lub pełnomocnik otrzymuje informację. Jeśli mają włączone powiadomienia, otrzymają informację SMS- -em, e-mailem lub w aplikacji mobilnej mZUS – zgodnie z ustawionymi preferencjami.
Każdy pracodawca może zdalnie zweryfikować zaświadczenie, które ZUS wydał w odpowiedzi na wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczenia okresów do stażu pracy (formularz USP) – w ramach usługi potwierdzania autentyczności zaświadczeń o podleganiu ubezpieczeniom lub opłacaniu składek, będącego odpowiedzią ZUS na wniosek USP (na portalu eZUS).
W razie nieprawidłowości (np. gdy nastąpiła zmiana treści zaświadczenia), aby wyjaśnić sytuację, pracownik powinien zgłosić się osobiście do placówki ZUS albo umówić się na e-wizytę.
Aby uzyskać zaświadczenie o stażu pracy z ZUS, należy:
- zalogować się na swoje konto ZUS: www.zus.pl/ezus/logowanie,
- w menu po lewej stronie kliknąć odpowiednią zakładkę,
- po wejściu w zakładkę, najechać na pole „Utwórz nowy wniosek” i kliknąć „Pokaż”,
- uzupełnić wniosek (częściowo uzupełniony już o dane wnioskodawcy) i wysłać.
