Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) przewiduje zwolnienie z podatku dochodowego osób do ukończenia 26 roku życia, zwane ulgą dla młodych czy zerowym PIT dla młodych.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o PIT, wolne od podatku dochodowego są przychody:
a. ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej, spółdzielczego stosunku pracy,
b. z umów zlecenia uzyskiwane (poza działalnością gospodarczą) wyłącznie od: osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora – jeżeli podatnik wykonuje te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością, lub też przedsiębiorstwa w spadku,
c. z tytułu odbywania praktyki absolwenckiej, o której mowa w ustawie o praktykach absolwenckich,
d. z tytułu odbywania stażu uczniowskiego, o którym mowa w art. 121a ustawy – Prawo oświatowe,
e. z zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
– otrzymane przez podatnika do ukończenia 26. roku życia – do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 85 528 zł.
Zwolnienie od PIT obejmuje wyłącznie wyżej wymienione przychody, nie zaś np. zasiłek chorobowy.
Za przychody ze stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Zwolnienie od podatku dochodowego tzw. „PIT zero dla młodych” obejmuje też przychody uzyskane na podstawie umowy o pracę przez osoby, które nie mają w Polsce miejsca zamieszkania (nierezydentów).
Zwolnieniem objęte są przychody, które podatnik otrzyma do dnia 26 urodzin (włącznie), niezależnie od tego, za jaki okres podatnik otrzymał należność.
Suma przychodów zwolnionych od podatku na podstawie ust. 1 pkt 148 i 152-154 (tj. z tytułu korzystania z ulgi dla młodych, ulgi na powrót, ulgi dla rodzin 4+ i ulgi dla pracujących seniorów) nie może w roku podatkowym przekroczyć kwoty 85 528 zł. Jeśli więc poza ulgą dla młodych, podatnik korzysta z ulgi na powrót lub z ulgi dla rodzin z co najmniej 4 dzieci, w tym również od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, roczny limit przychodów dla wszystkich tych ulg wynosi 85 528 zł.
Przy obliczaniu ww. kwoty limitu 85 528 zł przychodów podlegających zwolnieniu od podatku nie uwzględnia się przychodów podlegających opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym na podstawie ustawy o PIT, zwolnionych od podatku dochodowego oraz tych, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Od przychodów do kwoty 85 528 zł w roku podatnik nie płaci więc podatku dochodowego. Od nadwyżki podatek już się należy. W tej wysokości limit przychodów przysługuje odrębnie każdemu podatnikowi (np. każdemu z małżonków osobny limit 85 528 zł). Płatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych będący zakładami pracy, zleceniodawcami lub podmiotami przyjmującymi na praktykę absolwencką, lub też staż uczniowski, stosują ulgę dla młodych z mocy ustawy.
Oznacza to, że jeśli na moment otrzymania przychodów z pracy na etacie, z osobiście wykonywanej działalności na podstawie umowy zlecenia, z odbywania praktyki absolwenckiej/stażu uczniowskiego lub zasiłku macierzyńskiego podatnik spełnia warunki do zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 154 ustawy o PIT (nie został przekroczony wiek ani limit przychodów), to płatnik stosuje ulgę dla młodych, a więc przychodów tych nie wlicza do podstawy obliczenia zaliczek na podatek. Jedynie w przypadku, gdy podatnik złoży płatnikowi wniosek o pobór zaliczek bez stosowania ulgi dla młodych, to płatnik oblicza i pobiera zaliczki na podatek najpóźniej od następnego miesiąca, w którym otrzymał wniosek.
Zwolnienie dla młodych ma zastosowanie wyłącznie do przychodów, które podlegają opodatkowaniu PIT według skali, nie zaś zryczałtowanym podatkiem dochodowym.
Generalnie zastosowanie ulgi dla młodych nie zmienia ogólnych zasad dotyczących stosowania kosztów uzyskania przychodów przez pracowników i zleceniobiorców, ale odliczane w zeznaniu koszty te nie mogą przekroczyć kwoty przychodów podlegających opodatkowaniu.
Jeśli młoda osoba uzyskuje wyłącznie przychody, które w całości objęte są ulgą, wówczas nie ma obowiązku złożenia zeznania rocznego PIT. Aby musiała złożyć zeznanie, muszą wystąpić dodatkowe okoliczności. Uzyskiwanie przychodów wolnych od podatku nie pozbawia możliwości wspólnego rozliczenia z małżonkiem czy preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko.
Jeśli w roku podatkowym, oprócz przychodów objętych zwolnieniem, podatnik uzyskał inne przychody podlegające opodatkowaniu PIT, to może skorzystać z innych ulg i odliczeń na zasadach i warunkach ogólnych (np. z ulgi na dzieci czy z ulgi termomodernizacyjnej).
Składki na ubezpieczenia społeczne, które zapłacił od przychodu zwolnionego nie podlegają jednak odliczeniu od dochodu. Składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne można wykorzystać do „dodatkowego zwrotu” z ulgi na dzieci. Jeżeli bowiem dana osoba w roku podatkowym uzyskała przychody objęte ulgą dla młodych, to nawet gdy nie płaci podatku dochodowego (bo nie uzyskała innych przychodów podlegających opodatkowaniu według skali podatkowej), ma prawo do dodatkowego zwrotu z tytułu ulgi na dzieci (o ile ta jej przysługuje) do wysokości składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne, jakie zapłaciła z własnych środków od przychodów zwolnionych od podatku w ramach PIT zero dla młodych.