Zbliża się czas rodzinnych świąt. Wiele osób zastanawia się, jak przekazać w prezencie pewne wartości majątkowe dzieciom, wnukom czy małżonkowi w taki sposób, aby bliscy nie musieli z tego tytułu płacić żadnego podatku. W tym artykule opiszemy najczęściej wykorzystywane możliwości podarowania składników majątkowych bez podatku od spadków i darowizn.
W pierwszej kolejności, bez żadnych szczególnych warunków, przy niższych wartościach można skorzystać tzw. kwoty wolnej od podatku od spadków i darowizn. Opodatkowaniu nie podlega bowiem nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości nieprzekraczającej:
» 36 120 zł – jeśli obdarowanym jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej, obejmującej: małżonka, zstępnych (tj. dzieci, wnuki, prawnuki itd.), wstępnych (tj. rodziców, dziadków, pradziadków itd.), pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów;
» 27 090 zł – jeżeli obdarowanym jest osoba zaliczona do II grupy podatkowej, obejmującej: zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i
rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych;
» 5733 zł – jeśli obdarowanym jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej, obejmującej innych nabywców.
Jeżeli nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych od tego samego darczyńcy (zbywcy) następuje więcej niż jeden raz, do czystej wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych dolicza się czystą wartość rzeczy i praw majątkowych nabytych dotychczas od tego samego zbywcy w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok.
Od podatku obliczonego od łącznej wartości nabytych rzeczy i praw majątkowych potrąca się podatek przypadający od opodatkowanych poprzednio nabytych rzeczy i praw majątkowych. Wynikająca z obliczenia nadwyżka podatku nie podlega ani zaliczeniu na poczet innych podatków, ani zwrotowi. Nabywcy obowiązani są w zeznaniu podatkowym wymienić rzeczy i prawa majątkowe nabyte w podanym wyżej okresie.
Jeśli jednak wartość prezentu przekracza kwotę wolną, w pewnych przypadkach można skorzystać z tzw. zwolnienia dla najbliższych, określonego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Zwolnione jest mianowicie od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:
- Zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego (na formularzu SD-Z2) w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego z tytułu darowizny (a ten powstaje z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy – z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń) oraz
- W przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny są środki pieniężne, a ich wartość doliczona do wartości majątku nabytego dotychczas od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok przekracza kwotę wolną (36 120 zł) – udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub
przekazem pocztowym.
Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy:
– wartość majątku ostatnio nabytego doliczona do wartości majątku nabytego dotychczas od tej samej
osoby lub po tej samej osobie w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok nie przekracza kwoty wolnej (36 120 zł) lub
– nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego albo w tej formie zostało złożone oświadczenie woli jednej ze stron.
W przypadku niespełnienia powyższych warunków, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych tytułem darowizny podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.
Ponadto, zależnie od okoliczności, obdarowani mogą skorzystać z któregoś z wyłączeń z opodatkowania określonych w art. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn lub ze zwolnień od podatku wymienionych w art. 4 i art. 16 (tzw. ulgi mieszkaniowej), o ile spełniają warunki do ich zastosowania.
