Rodzicom wychowującym dzieci z problemami zdrowotnymi przysługuje szereg dodatkowych uprawnień.
UZUPEŁNIAJĄCY URLOP MACIERZYŃSKI
Dla rodziców wcześniaków i hospitalizowanych noworodków przewidziano uzupełniający urlop macierzyński (art. 1802 Kodeksu pracy). Można go wykorzystać jedynie bezpośrednio po urlopie macierzyńskim (bez dnia przerwy).
Uzupełniający urlop macierzyński przysługuje w przypadku urodzenia dziecka:
» przed ukończeniem 28 tygodnia ciąży lub z masą urodzeniową nie większą niż 1000 g – w wymiarze tygodnia uzupełniającego urlopu macierzyńskiego za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu do upływu 15 tygodnia po porodzie,
» po ukończeniu 28 tygodnia ciąży i przed ukończeniem 37 tygodnia ciąży i z masą urodzeniową większą niż 1000 g – w wymiarze tygodnia uzupełniającego urlopu macierzyńskiego za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu do upływu 8 tygodnia po porodzie,
» po ukończeniu 37 tygodnia ciąży i pobytu dziecka w szpitalu, pod warunkiem że jego pobyt w szpitalu po porodzie będzie wynosił co najmniej 2 kolejne dni, przy czym pierwszy z tych dni będzie przypadał w okresie od 5 do 28 dnia po porodzie – w wymiarze tygodnia uzupełniającego urlopu macierzyńskiego za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu w okresie od 5 dnia do upływu 8 tygodnia po porodzie.
W razie urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie wymiar uzupełniającego urlopu macierzyńskiego zależy od wagi dziecka o najniższej masie urodzeniowej oraz okresu pobytu w szpitalu dziecka najdłużej hospitalizowanego.
Prawo do uzupełniającego urlopu macierzyńskiego mają także pracownicy, którzy przyjęli dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza niezawodowa lub którzy wystąpili do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka.
DŁUŻSZY URLOP RODZICIELSKI
Pracownicy będący rodzicami dzieci posiadających zaświadczenie „Za życiem” mają prawo do dłuższego o 24 tygodnie urlopu rodzicielskiego (art. 1821a k.p.). Łącznie przysługuje im urlop rodzicielski w wymiarze 65 tygodni, a w razie urodzenia przy jednym porodzie więcej niż jednego
dziecka – 67 tygodni. Z tego wymiaru 9 tygodni przysługuje wyłącznie jednemu z rodziców i nie jest możliwe jego przeniesienie. W razie zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat, niewykorzystana część urlopu przepada.
Wyższy wymiar urlopu rodzicielskiego przysługuje też pracownikom, którzy przyjęli na wychowanie dziecko posiadające zaświadczenie „Za życiem” jako rodzina zastępcza niezawodowa lub wystąpili do sądu opiekuńczego z wnioskiem o jego przysposobienie. Jeżeli rodzice zastępczy lub rodzice adopcyjni przyjmą takie dziecko przed ukończeniem przez nie 14 r.ż., wymiar urlopu rodzicielskiego należnego
obojgu rodzicom wyniesie łącznie 62 tygodnie.
URLOP WYCHOWAWCZY
Pracownikom będącym rodzicami dziecka niepełnosprawnego przysługuje wyższy wymiar urlopu wychowawczego, jeżeli z powodu stanu zdrowia dziecko wymaga osobistej opieki jednego z nich. Łączny dodatkowy wymiar urlopu wychowawczego przysługującego obojgu rodzicom wynosi 36 miesięcy, przy czym 1 miesiąc to okres, który może wykorzystać wyłącznie jeden z rodziców. Dłuższy urlop
wychowawczy można wykorzystać aż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia (art. 186 k.p.).
Wnioski o udzielenie wyżej wymienionych urlopów pracownicy mogą składać – w formie papierowej lub elektronicznej – z zachowaniem terminu 21 dni przed dniem rozpoczęcia korzystania z urlopu.
ELASTYCZNY CZAS PRACY
Rodzice dzieci mających problemy zdrowotne mogą korzystać z przerywanego systemu czasu pracy (pozwalającego pracownikowi mieć w trakcie pracy przerwę wynoszącą maksymalnie 5 godzin), ruchomego rozkładu czasu pracy (umożliwiającego pracownikowi rozpoczęcie pracy według
jego potrzeb w określonych widełkach czasowych, np. między godziną 7 i 9 rano) czy indywidualnego rozkładu czasu pracy (który pozwala pracownikowi rozpoczynać pracę o ustalonej porze, np. o godzinie 10, podczas gdy reszta pracowników zaczyna pracę o godzinie 8, a zakończenie pracy następuje po 8 godzinach pracy). Z takim wnioskiem (art. 1421 k.p.) może wystąpić:
» pracownik – małżonek albo pracownik – rodzic dziecka w fazie prenatalnej, w przypadku ciąży powikłanej,
» pracownik – rodzic dziecka posiadającego zaświadczenie „Za życiem”,
» pracownik – rodzic dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności,
» pracownik – rodzic dziecka posiadającego odpowiednio opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych.
Rodzic dziecka mającego zaświadczenie „Za życiem”, dziecka z orzeczeniem o niepełnosprawności bądź orzeczeniem o umiarkowanym czy znacznym stopniu niepełnosprawności lub dziecka posiadającego opinię o potrzebie wczesnego wspomagania jego rozwoju, orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego bądź o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, może złożyć taki wniosek nawet po ukończeniu przez to dziecko 18 lat.
Pracodawca ma obowiązek uwzględnić taki wniosek, chyba że jest to niemożliwe z uwagi na organizację bądź rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika.
PRACA ZDALNA
Art. 6719 § 6 k.p. daje prawo złożenia wniosku o wykonywanie pracy zdalnej pracownikom sprawującym opiekę nad innym członkiem najbliższej rodziny lub inną osobą pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym, posiadającymi orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pracodawca ma obowiązek uwzględnić taki wniosek pracownika. Ewentualna odmowa może być podyktowana tylko organizacją lub rodzajem pracy.
Pracownik spełniający warunki może kumulować uprawnienia z art. 1421 k.p. i art. 6719 § 6 k.p.
L4 NA CHORE DZIECKO
Zwolnienie lekarskie (e-ZLA) na chore dziecko przysługuje rodzicom, którzy są objęci ubezpieczeniem chorobowym, i pozwala na opiekę nad dzieckiem, które wymaga wsparcia. W danym czasie tylko jeden z rodziców może korzystać z takiego L4. Prawo do zwolnienia przysługuje na dzieci do 14 roku
życia, a w przypadku dzieci niepełnosprawnych – do 18 roku życia. Warunkiem uzyskania zwolnienia jest, że rodzic musi być objęty ubezpieczeniem chorobowym (też aby mógł otrzymać zasiłek opiekuńczy) i nie ma innej osoby do opieki. Łączny czas zwolnienia na opiekę nad dziećmi nie może przekroczyć 60 dni w roku.
