Nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw porządkuje m.in. kwestie związane z kontrolą zwolnień lekarskich, a także wprowadza nowe zasady orzecznictwa lekarskiego. Zmiany wchodzą etapami, najpóźniej z początkiem 2027 r.
REFORMA ZWOLNIEŃ LEKARSKICH
W ustawie zdefiniowano pojęcia „pracy zarobkowej” i aktywności „niezgodnej z celem zwolnienia” – zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego. Te pojęcia wcześniej nie były zdefiniowane w ustawie i osoby przebywające na zwolnieniu lekarskim obawiały się, że nawet najmniejsza czynność związana z pracą albo inna aktywność może doprowadzić do utraty zasiłku. Pracą zarobkową nie będą czynności incydentalne, których wykonania wymagają istotne okoliczności.
Nie może to być polecenie pracodawcy. Czynności incydentalne to pojedyncze, wyjątkowe działania, których wykonania wymagają istotne okoliczności i których niewykonanie mogłoby np. prowadzić do poważnych konsekwencji. Nie mogą one wynikać z polecenia pracodawcy. Przykładem są m.in. podpisanie pilnego dokumentu czy jednorazowe opłacenie faktury. Nowe przepisy pozwolą też na wykonywanie „zwykłych czynności dnia codziennego” (np. wyjście do sklepu po podstawowe artykuły spożywcze, apteki) i „czynności incydentalnych, których wymagają istotne okoliczności” (np. odprowadzenie dziecka do przedszkola, gdy nie może zrobić tego nikt inny), co jest zgodne z dotychczasowym orzecznictwem sądów.
Na wniosek chorego będzie możliwość wykonywania pracy u jednego pracodawcy podczas zwolnienia lekarskiego u innego pracodawcy (np. dla osób z dwoma etatami). Wynika to z charakteru pracy, np. chirurg ze złamanym palcem nie może operować, ale wciąż może wykładać na uczelni, a dziennikarz z chrypą nie może prowadzić audycji w radiu, lecz może napisać artykuł
USPRAWNIENIE WYDAWANIA ORZECZEŃ LEKARSKICH
Ustawa wprowadza możliwość orzekania przez jednego lekarza w pierwszej i drugiej instancji (obecnie 3 lekarzy w drugiej instancji). W sprawach szczególnie skomplikowanych możliwe będzie skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez 3 lekarzy orzeczników orzekających
łącznie. Lekarz orzekający w pierwszej instancji w danej sprawie będzie wyłączony od orzekania w tej sprawie w drugiej instancji, co zagwarantuje bezstronność. Przy wyznaczaniu lekarza drugiej instancji będzie uwzględniana posiadana specjalizacja, odpowiednio do schorzenia.
Wprowadzony zostanie maksymalny 30-dniowy termin na wydanie orzeczenia. Przewidziano zwiększenie liczby zatrudnionych lekarzy orzeczników ZUS – dzięki: wprowadzeniu możliwości
zatrudnienia na umowę o świadczenie usług, zwiększenie wynagrodzeń. W określonych sprawach orzekać będą mogły pielęgniarki/pielęgniarze (niezdolność do samodzielnej egzystencji) i fizjoterapeuci (rehabilitacja lecznicza w ramach prewencji rentowej w zakresie profilu narządu ruchu). Asystent medyczny będzie mógł wspierać lekarza orzecznika w dokumentacji. Orzecznictwo ZUS zostanie skonsolidowane w większych jednostkach i ma być zwiększony nadzór Prezesa ZUS nad jakością orzeczeń