Będzie Karta Praw Podatnika?

|
Grupa Doradcza KDRC

Zbiór podstawowych praw podatników, którym odpowiadają obowiązki organów podatkowych, zawiera projekt ustawy Karta Praw Podatnika. Wprowadzenie Karty za potrzebne uznaje Rzecznik Praw Obywatelskich – ma ona pełnić funkcję porządkującą, edukacyjną, informacyjną. Jednym z jej atutów jest to, że posługuje się językiem prostym i zrozumiałym dla obywateli.

Obecnie toczą się prace legislacyjne, mające na celu wprowadzenie do porządku prawnego Karty Praw Podatnika. Projekt odpowiedniej ustawy podczas konferencji 26 marca 2019 r. w Sejmie przedstawili prof. Włodzimierz Nykiel, dr Janusz Cichoń, prof. Andrzej Gomułowicz, dr Małgorzata Sęk oraz dr Michał Wilk.

Propozycja przewiduje, że w przypadku wszczęcia postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej, organ doręczy podatnikowi egzemplarz Karty.

Głównym celem Karty jest odbudowanie wiarygodności w przestrzeni prawa podatkowego, poprawa relacji między podatnikiem a organami, zwiększenie społecznej akceptacji systemu podatkowego. Karta w jednym dokumencie systematyzuje i konsoliduje najważniejsze prawa podatników. Projekt gwarantuje ochronę:

  • prawa do dobrego prawodawstwa podatkowego,
  • prawa do zapłaty podatku w wysokości wynikającej z ustaw podatkowych,
  • prawa do domniemania rzetelności i dobrej wiary,
  • prawa do prywatności,
  • prawa do rzetelnego postępowania administracyjnego i sądowego w sprawach podatkowych,
  • prawa do zaskarżenia rozstrzygnięć w sprawach podatkowych,
  • prawa do naprawienia szkody.

Karta Praw Podatnika wprost odwołuje się do uprawnień RPO. Przewiduje, że zawodowy pełnomocnik będzie mógł zgłaszać Rzecznikowi przypadki rażącego naruszenia praw podatnika. Natomiast oceny, wnioski i rekomendacje Rzecznika, a także informacje sądów i pełnomocników o rażącym naruszeniu praw podatnika będą podstawą do sporządzenia przez Ministra Finansów corocznej informacji składanej Sejmowi o poziomie przestrzegania praw podatnika.

Karta w jednym dokumencie systematyzuje i konsoliduje najważniejsze prawa podatników.

Projekt precyzuje również, że RPO, działając w celu zapewnienia skutecznej ochrony praw podatnika, będzie miał zagwarantowane prawo do wglądu do akt postępowania administracyjnego i sądowego w sprawach podatkowych, do udziału w postępowaniu, do żądania wyjaśnień od organów podatkowych i formułowania ocen, wniosków i rekomendacji.

Karta jest stosunkowo nowym, ale powszechnie funkcjonującym instrumentem w wielu systemach podatkowych innych państw-członków OECD. Jej treść normatywna jest często powtórzeniem innych obowiązujących już przepisów.

W najbliższym czasie projekt Karty Praw Podatnika ma trafić do Sejmu.