1. /
  2. Aktualności, Podatki
  3. /
  4. Jakie zmiany w podatkach dochodowych?

Jakie zmiany w podatkach dochodowych?

|
Grupa Doradcza KDRC

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw, przedłożony przez ministra finansów.

Projekt przewiduje uproszczenie prawa podatkowego dotyczącego podatków dochodowych oraz uszczelnienie systemu podatkowego. Obok kilku pozytywnych zmian w projekcie jest długi szereg propozycji, które mogą wydatnie utrudnić prowadzenie działalności gospodarczej i zwiększyć obciążenia dla biznesu. Zmianie ulegną m.in. zasady opodatkowania samochodów osobowych – zauważył Łukasz Czucharski, ekspert Pracodawców RP ds. podatkowych.

Do najważniejszych rozwiązań związanych z uproszczeniem prawa podatkowego należy:

  • zmiana przepisów dotycząca cen transferowych, a także zmniejszenie obciążeń o charakterze biurokratycznym i administracyjnym dla przedsiębiorców, w szczególności małych i średnich (rozwiązania uszczelniają także system podatkowy),
  • preferencyjne opodatkowanie dochodów generowanych przez prawa własności
    intelektualnej (Intellectual Property Box – IP BOX, Innovation Box),
  • wprowadzenie szczególnych rozwiązań odnoszących się do nabywania przez podmioty gospodarcze pakietów wierzytelności,
  • wprowadzenie ulgi dla banków spółdzielczych dokonujących wpłat na System Ochrony Instytucjonalnej,
  • wprowadzenie alternatywnego sposobu opodatkowania emisji euroobligacji,
  • wprowadzenie odrębnych przepisów dotyczących zasad opodatkowania dochodów z walut wirtualnych.

Proponowane zmiany obejmują również:

  • wprowadzenie obowiązkowego ujawniania informacji o schematach podatkowych (ang. Mandatory Disclosure Rules – MDR), co stanowi częściowe dostosowanie do dyrektywy unijnej z 25 maja 2018 r. Rozwiązanie to ma umożliwić precyzyjną i skuteczną walkę z agresywną optymalizacją podatkową,
  • zmiany dotyczące podatku u źródła (ang. withholding tax / WHT) w ramach obu ustaw o podatkach dochodowych,
  • zmiany dotyczące klauzuli ogólnej przeciwko unikaniu opodatkowania.

Ponadto projekt przewiduje zmiany dotyczące m.in:

  • wprowadzenia – w katalogu zwolnień od podatku od osób prawnych – zwolnienia dotyczącego zryczałtowanego podatku dochodowego od należności wypłacanych przez NBP w związku z zadaniem ustawowym, które bank centralny realizuje w interesie publicznym na podstawie ustawy o NBP w zakresie zarządzania rezerwami dewizowymi,
  • poszerzenia zakresu zwolnienia dla funduszy inwestycyjnych.

Jeśli chodzi o zmiany dotyczące cen transferowych, to zaproponowano m.in.:

  • zmniejszenie obowiązków dokumentacyjnych. Przewidziano podniesienie progów dokumentacyjnych, po przekroczeniu których powstaje obowiązek sporządzenia dokumentacji cen transferowych. Rozwiązanie to spowoduje znaczące zmniejszenie obowiązków dla większości podatników, a w szczególności dla mikro, małych i średnich przedsiębiorców. Zmieni się też sam mechanizm określenia progów, który będzie dużo łatwiejszy w stosowaniu.
  • wydłużenie terminów. Terminy na złożenie oświadczenia o sporządzeniu lokalnej dokumentacji cen transferowych oraz złożenie informacji o cenach transferowych wydłużono z 3 do 9 miesięcy po zakończeniu roku podatkowego. Z kolei termin na sporządzenie grupowej dokumentacji cen transferowych będzie jeszcze dłuższy i wyniesie 12 miesięcy po zakończeniu roku podatkowego.
  • ułatwienia i zwolnienia dokumentacyjne. Chodzi o zwolnienie z obowiązku przygotowania dokumentacji cen transferowych dla transakcji zawieranych między podmiotami krajowymi, spełniającymi pewne warunki (w tym osiągającymi dochód). Wprowadzono ponadto możliwość realizacji obowiązku posiadania grupowej dokumentacji cen transferowych przez wykorzystanie w tym celu bezpośrednio dokumentacji sporządzonej przez inny podmiot z grupy, w tym również w języku angielskim. W efekcie podatnicy, którzy otrzymują taką dokumentację z grupy nie będą zobowiązani do sporządzenia jej we własnym zakresie.
  • wprowadzenie uproszczonych zasad rozliczeń. Wprowadzono uproszczone rozwiązania (ang. safe harbours), dla dwóch rodzajów transakcji, tj. niektórych pożyczek oraz usług o niskiej wartości dodanej. Skorzystanie z takiego rozwiązania z jednej strony zapewni podatnikom ochronę przed zakwestionowaniem ceny w takich transakcjach przez organ podatkowy, a z drugiej – podatnik zostanie zwolniony z części obowiązków dokumentacyjnych w tym zakresie.
  • nowoczesne raportowanie cen transferowych. Zastąpiono obowiązek składania przez podatników sprawozdań CIT/TP lub PIT/TP prostszym i bardziej przyjaznym dla podatników raportowaniem cen transferowych w formie elektronicznej (TP-R), który jednocześnie zapewni większą efektywność typowania podatników do kontroli.
  • ujednolicenie pojęć i definicji. Wprowadzono ok. 10 kluczowych tzw. definicji legalnych w celu ograniczenia potencjalnych sporów interpretacyjnych, które w przeszłości dotyczyły np. pojęcia transakcji.

Intellectual Property Box (IP BOX, Innovation Box) to opodatkowanie 5 proc. stawką podatkową dochodów uzyskiwanych przez podatnika z praw własności intelektualnej, których jest on właścicielem, współwłaścicielem, użytkownikiem lub ma prawa do korzystania z nich na podstawie umowy licencyjnej, a które są chronione na podstawie obowiązującego prawa krajowego, lub międzynarodowego przez m.in. patent, prawo ochronne na wzór użytkowy czy prawo z rejestracji wzoru przemysłowego. Jest to działanie ukierunkowane na przeciwdziałanie pułapkom rozwojowym wskazanym w Planie na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju.

Zaproponowana zachęta podatkowa ma przyczynić się do zwiększenia atrakcyjności prowadzenia w Polsce działalności badawczo-rozwojowej przez polskie i zagraniczne przedsiębiorstwa, a także do zmiany modelu ekonomicznego na gospodarkę opartą na wiedzy oraz zwiększenia świadomości dotyczącej praw własności intelektualnej, jako potencjalnych źródeł przychodów. Ulga ta, prowadząc do wzrostu zainteresowania pracami badawczo-rozwojowymi prowadzonymi w Polsce, ma stanowić swoiste „zamknięcie” łańcucha wartości związanego z tworzeniem i komercjalizacją innowacyjnych rozwiązań będących efektem prac badawczo-rozwojowych.

Rozwiązanie to czyni również system podatkowy konkurencyjnym i atrakcyjnym dla firm rozwijających wysokie technologie, wspiera rozwój i inwestycje oraz tworzy wysoko jakościowe miejsca pracy w innowacyjnych sektorach. Rozwiązanie takie funkcjonuje m.in. w Holandii, Wielkiej Brytanii, Irlandii, Luksemburgu, Słowacji, Francji i na Węgrzech.

Celem projektowanych rozwiązań MDR jest zapewnienie szybkiego dostępu administracji podatkowych do informacji o potencjalnie agresywnym planowaniu podatkowym, a także zniechęcenie podatników i ich doradców do unikania opodatkowania.

  • Od 1 stycznia 2019 r. informacje o tzw. schematach podatkowych, czyli planach i działaniach mających cechy wskazujące na ryzyko optymalizacji podatkowej będą przekazywane szefowi KAS.
  • Obowiązek dotyczy w pierwszej kolejności promotorów, czyli profesjonalistów wymyślających schematy podatkowe. W pewnych okolicznościach (np. gdy przekazanie informacji naruszałoby tajemnicę zawodową promotora) obowiązek może być „przesunięty” na wspomagającego (podmiot udzielający wsparcia we wdrożeniu schematu) lub samego podatnika.
  • Samo przekazanie informacji nie oznacza, że działanie podatnika jest niedozwolone.
  • Minister finansów będzie publikował wyjaśnienia wskazujące na możliwość zastosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania do wybranych schematów podatkowych.
  • Pozwoli to podatnikom uzyskać informację, że ich plany będą kwestionowane przez organy podatkowe, i w konsekwencji potencjalnie odstąpić od zamierzonych działań.
  • W zakresie tzw. schematów podatkowych transgranicznych projekt dostosowuje przepisy do unijnej dyrektywy z 25 maja 2018 r.

Natomiast prawidłowy oraz sprawny pobór podatku u źródła jest szczególnie ważny w kontekście rosnącej mobilności kapitału i wypłacania za granicę tzw. należności pasywnych (dywidendy, odsetki oraz należności licencyjne).

Proponowane przepisy nie wprowadzają dodatkowych warunków dla zastosowania zwolnienia lub obniżonej stawki podatku. Zmiana dotyczy jedynie procedury weryfikacji spełnienia tych warunków w przypadku największych wypłat. Nowe zasady obowiązywać mają po przekroczeniu progu 2 mln zł od jednego płatnika do tego samego podatnika w skali roku. Zdecydowana większość wypłat nie będzie więc nimi objęta z uwagi na nieprzekroczenie progu.

W dalszym ciągu płatnik – mimo przekroczenia progu – będzie mógł zastosować preferencję wynikającą z międzynarodowej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania i nie pobrać podatku już w momencie wypłaty. W tym celu powinien złożyć stosowne oświadczenie, które ma gwarantować, że spełnione są warunki preferencyjnego opodatkowania.

Oświadczenia przekazywane będą elektronicznie. Informatyzacja tego procesu realizuje wytyczne unijnej Grupy ds. Kodeksu Postępowania.

Ułatwieniem jest również dochodzenie zwrotu podatku przez płatnika, który poniósł ciężar ekonomiczny podatku.

Podmioty, które dokonują płatności w grupie kapitałowej i chcą skorzystać z dotychczasowych zwolnień wynikających z unijnych dyrektyw, będą miały taką możliwość dzięki opinii o stosowaniu zwolnienia, uprawniającej do niepobierania podatku u źródła nawet przez trzy lata.

Korzystanie z dotychczasowych zasad możliwe będzie również na podstawie rozporządzenia ministra finansów. Będzie on mógł wydać takie rozporządzenia w sytuacji, gdy uzasadnione to będzie m.in. uwarunkowaniami obrotu gospodarczego.

W projekcie zaproponowano także wprowadzenie opodatkowania dochodów z niezrealizowanych zysków (tzw. exit tax). Chodzi zarówno o działanie uszczelniające system podatku dochodowego, jak i dostosowanie do unijnej dyrektywy 2016/1164.

Tzw. podatek od wyjścia (exit tax) od wielu lat funkcjonuje w wielu krajach. Wprowadzenie tej formy opodatkowania ma na celu przede wszystkim ochronę suwerenności podatkowej państw. W dobie postępującej globalizacji rynków międzynarodowych, firmy i osoby prywatne dysponują bowiem szerokimi możliwościami zmiany zarówno rezydencji podatkowej, jak i miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, w celu wyboru otoczenia regulacyjnego optymalnego,dla swoich potrzeb ekonomicznych.

Dla państwa utrata jurysdykcji podatkowej w odniesieniu do zysków osiągniętych na
jego terytorium stanowi nieodwracalną utratę prawa do opodatkowania tych zysków.
Ochrona przed tymi niekorzystnymi zjawiskami stanowi zatem wyzwanie gospodarcze
i budżetowe dla współczesnych państw. Podatek od wyjścia jest już stosowany m.in.
w Niemczech, Holandii, Danii, Francji, Hiszpanii, Irlandii, Luksemburgu, Portugalii,
Szwecji i we Włoszech.

Istotą przepisów o exit tax jest opodatkowanie nierealizowanych jeszcze zysków kapitałowych w związku z przeniesieniem przez podatnika – do innego państwa – aktywów, w tym wchodzących w skład zagranicznego zakładu lub ze zmianą rezydencji podatkowej. Podatek od niezrealizowanych zysków ze swej istoty nie dotyczy zatem każdego przeniesienia aktywów, a jedynie takiego, z którym wiąże się utrata przez dane państwo prawa do opodatkowania dochodu efektywnie wygenerowanego przed przeniesieniem.

Samorząd doradców podatkowych pozytywnie ocenia szereg projektowanych zmian, zwiększających czytelność i precyzję obowiązujących przepisów. Krytycznie odnosi się jednak do kilku propozycji, w tym rozwiązań dotyczących exit tax. Krajowa Rada Doradców Podatkowych niektóre propozycje uważa za niezgodne z unijną dyrektywą, opresyjne i niejasne.

Zdaje się, że polski ustawodawca przestał już rozróżniać dozwolone planowanie podatkowe od agresywnej optymalizacji podatkowej; niedozwolona zaczyna być każda optymalizacja – stwierdził Przewodniczący KRDP, prof. Adam Mariański. Polski exit tax może być niezgodny z unijną dyrektywą – poinformował z kolei DGP, powołując się na opinię KRDP. Nie powinno być bowiem natychmiastowego i bezwzględnego poboru tej daniny, a taki obowiązek przewiduje polski projekt nowelizacji.

Rada Podatkowa Konfederacji Lewiatan uważa, że podatek może naruszyć unijne zasady swobody osiedlania się i przepływu kapitału, a pośpiech w jego wprowadzaniu może przynieść więcej szkód niż pożytku.

Zaproponowane rozwiązania mają obowiązywać od 1 stycznia 2019 r., z wyjątkiem niektórych przepisów, które wejdą w życie w innych terminach.